Tổng quan ngành dịch thuật 07 - Ngành công nghiệp dịch thuật - vntranslate.com

Trước khi tham gia ngành dịch thuật, việc hiểu biết tổng quan về ngành nghề này sẽ giúp bạn có những định hướng đúng đắn về thị trường, và khách hàng mục tiêu cũng như cải tiến sản phẩm cung cấp. 

1. Quy mô

Theo nghiên cứu gần đây từ Common Sense Advisory, ngành công nghiệp dịch thuật ước tính trị giá trên$33.5 tỉ toàn cầu

Doanh thu này được chia như sau:
– Châu Âu                49.38%
– Bắc Mỹ                   34.85%
– Châu Á                   12.88%
– Oceania                 2%
– Latin America     0.63 %
– Châu Phi                0.27%

Ước tính gần đây: Vào năm 2015 thị trường toàn cầu trị giá $47.3 tỉ, tăng 40% so với năm 2012

Một số công ty dịch thuật hàng đầu chiếm phần lớn thị trường và số còn lại do hàng ngàn LSPS (Nhà cung cấp Dịch vụ Ngôn ngữ) nắm giữ, điển hình là những công ty dịch thuật quy mô vừa và biên dịch viên tự do.

Ước tính có khoảng 640.000 biên dịch viên trên thế giới (Nguồn: Translators Association of China (TAC), một phần tư là biên dịch viên tự do.

Nhìn chung, ngành này không khó để gia nhập thị trường và tính cạnh tranh cực kỳ cao.

10 NGÔN NGỮ PHỔ BIẾN NHẤT TRÊN INTERNET

2. Cấu trúc ngành

Chiếm đại đa số trong ngành là những biên dịch viên chính quy (in-house translator) cho các công ty sáng tạo hay cho các thương hiệu, cho nhà cung cấp dịch vụ hay các biên dịch viên tự do

Biên dịch viên tự do khi nhận những dự án ngoài chuyên môn có thể sẽ phải từ chối, hoặc trong nhiều trường hợp, họ giao cho các biên dịch viên khác và trở thành đại lý/biên dịch viên cấp trên.

3. Phân khúc

Để tiếp cận nhiều khách hàng trên thế giới thì bất kỳ ngành nghề nào cũng cần đến dịch vụ dịch thuật

Một công ty dịch thuật nhận dịch nhiều chuyên ngành trong khi một số khác chỉ nhắm vào chuyên ngành nào đó như dược, luật và truyền thông, marketing, v.v

Dịch vụ Tài chính, IT và Pháp lý là những phân khúc cung cấp lượng lớn dự án dịch thuật. Bên cạnh đó, dịch vụ Du lịch và Chính phủ đang có nhiều dấu hiệu tăng trưởng đầy triển vọng.

4. Loại hình dịch thuật

“ Dịch thuật” không phải chỉ là chuyển ngữ một văn bản từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác.

Do khách hàng và dự án đến từ nhiều phân khúc thị trường đa dạng, nên có nhiều nguyên tắc chuyên môn và kiến thức chuyên ngành liên quan mà biên dịch viên cần nắm bắt.

4.1. Bản địa hóa (localization)

Wikipedia định nghĩa Bản địa hóa là quá trình làm đưa một sản phẩm tiếp cận với một quốc gia hay vùng miền cụ thể nào đó.

Sự khác nhau giữa dịch thuật và bản địa hóa là phải xem xét văn hóa nguồn và ngôn ngữ để làm cho sản phẩm thích ứng (adapt) với thị trường địa phương.

Bản địa hóa thường được áp dụng cho một website, phần mềm, video game và liên quan nhiều đến kỹ thuật. Ngoài ra, bản địa hóa phải tuân thủ quy trình Đánh giá chất lượng (QA) và được đánh giá bởi biên dịch viên của ngôn ngữ đích.

Bản địa hóa không giới hạn đối với các quốc gia nói nhiều ngôn ngữ khác nhau và thường được thực hiện cho một ngôn ngữ được sử dụng tại nhiều quốc gia và khu vực khác nhau. Ví dụ: Tiếng Tây Ban Nha tại Mỹ và Châu Âu, hay Tiếng Anh-Anh, Anh- Mỹ

4.2. Dịch sáng tạo (Transcreation)

Đúng như tên gọi, đây là sự pha trộn giữa dịch thuật và sáng tạo nội dung.

Người dịch sáng tạo tập trung vào việc nắm bắt ý tưởng hay hiệu ứng cảm xúc mong muốn của văn bản gốc và chuyển nó thành bản dịch phù hợp.

Kết quả của quá trình dịch sáng tạo có thể sẽ khác xa với văn bản gốc về thuật ngữ và cách dùng từ, nhưng vẫn chuyển tải được thông điệp.

Dịch sáng tạo đã trở thành một phần quan trọng trong truyền thông đa phượng tiện, đặc biệt việc duy trì ý nghĩa và tính nhất quán của thông điệp là rất quan trọng (ví dụ như dịch slogan và khẩu hiệu quảng cáo)

4.3. Dịch thuật Công chứng

Khách hàng sẽ thường yêu cầu “ dịch có chứng thực”. Trong trường hợp này, điều quan trọng nhất là phải hỏi khách hàng cần loại chứng thực nào, bởi vì không có chứng thực chung trên toàn cầu.

Nói chung, chứng thực làm một con dấu và văn bản đi kèm từ công ty dịch thuật hay biên dịch viên xác nhận rằng bản dịch đã được dịch đúng và chính xác với bản gốc.

Ngoài ra bản dịch có thể được công chứng. Điều này có nghĩa là công chứng viên sẽ xác nhận chữ ký của biên dịch viên trên bản khai tuyên thệ để xác nhận tính chính xác của bản dịch.

Điều rắc rối ở đây là mỗi quốc gia có một hệ thống chứng thực khác nhau. Ví dụ, tại Pháp và Tây Ban Nha, dịch thuật được sử dụng trong toàn án phải được thực hiện bởi biên dịch viên tuyên thệ, trong khi không có sự phân biệt này tại Anh hay Mỹ.

5. Công cụ hỗ trợ dịch thuật (CAT tools)

Công cụ hỗ trợ dịch thuật  là những gói phần mềm hỗ trợ cho quá trình dịch thuật giúp cải thiện tốc độ và tính chính xác của bản dịch.

Phần mềm này sẽ hỗ trợ kiểm tra lỗi chính tả, canh lề văn bản, tạo Danh mục thuật ngữ chuyên ngành (Glossary), và Bộ nhớ Dịch thuật (Translation Memory). Bạn có thể dịch mà không cần những công cụ này, tuy nhiên chúng sẽ giúp tăng năng suất dịch đáng kể, giảm số chữ và bảo đảm tính nhất quán. Nhờ đó, giúp giảm chi phí và cải  thiện chất lượng lâu dài. Biết cách sử dụng các công cụ này sẽ tăng cơ hội việc làm cho bạn, bao gồm cả với các công ty dịch thuật và khách hàng trực tiếp.

6. Bộ nhớ dịch thuật (TM)

Bộ nhớ dịch thuật là những cơ sở dữ liệu về văn bản dịch, được chia thành nhiều đoạn.

TM giúp bạn không bao giờ phải dịch hai câu tương tự hai lần. Khi biên dịch viên dịch, công cụ sẽ tự động xây dựng cơ sở dữ liệu cả ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích. Khi biên dịch viên gặp câu văn tượng tự trong văn bản gốc, công cụ hỗ trợ dịch (CAT tools) sẽ đề xuất bản dịch dựa trên Bộ nhớ dịch thuật (TM). Lúc này, biên dịch viên có thể quyết định xem bản dịch có phù hợp không hay và có cần thay đổi không.

Cần chú ý rằng đây không phải là những bài dịch tự động, bởi vì bản dịch cần được dịch và biên tập (edit) trước đó.

TM thường rất hiệu quả cho dự án lớn và khách hàng thường xuyên. Một công ty xây dựng được thư viện TM sẽ tiết kiệm rất nhiều về lâu về dài, cũng như đảm bảo tính nhất quán của các thuật ngữ dùng cho các sản phẩm, website và vùng miền.

7. Dịch Máy (Machine Translation)

Thuật ngữ Dịch máy (Machine Translation) thường chỉ về việc sử dụng phần mềm máy tính để dịch văn bản tự động.

Trong đó, người ta dùng phần mềm tạo mô hình nguyên tắc của một ngôn ngữ và thống kê, sau đó máy tính sẽ ghi nhớ một lượng lớn văn bản đã được dịch trước đó để đưa ra bản dịch tự động.

Mặc dù có nhiều cải tiến trong những năm gần đây nhưng các bản dịch bằng máy không nên được sử dụng trong môi trường kinh doanh bởi vì chất lượng của nó không thể sánh bằng bản dịch do chính biên dịch viên thực hiện.

Nguồn: Translatemedia