Ngôn ngữ Anh: Dịch thuật là gì ?
DỊCH THUẬT LÀ GÌ? (WHAT IS TRANSLATION?)
Dịch thuật, theo định nghĩa của từ điển, gồm việc thay đổi từ một trạng thái hoặc hình thức này sang một trạng thái hoặc một hình thức khác để trở thành hình thức của chính nó hay hình thức của ngôn ngữ khác (từ điển Merriam - Webster 1974) (Translation, by definition dictionary, consists of changing from one state or form to another, to turn into one's own or another's language (The Merriam - Webster Dictionary 1974). Dịch thuật cơ bản là một sự thay đổi hình thức. Khi chúng ta nói đến hình thức của một ngôn ngữ, chúng ta ám chỉ từ ngữ, mệnh đề, câu, đoạn văn v,v. mà được nói hay được viết (Translation is basically a change of form. When we speak the form of a language we are referring to the actual words, phrases, clauses, sentences, paragraphs, etc., which are spoken or written). Những hình thức này được xem là bề mặt của một ngôn ngữ. Chính bộ phận cấu trúc của ngôn ngữ thật sự được ta xem qua các văn bản in ấn hoặc được ta nghe qua lời nói. Trong dịch, hình thức của ngôn ngữ gốc được thay thế bởi hình thức của ngôn ngữ đích (These forms are referred to as the surface structure of a language. It is the structural part of language which is actually seen in print or heard in speech. In translation, the form of the source language is replaced by the form of the receptor (target ) language).
Mục đích của dịch là bao gồm việc chuyển nghĩa của ngôn ngữ gốc sang ngôn ngữ đích. Việc này được thực hiện bằng cách đi từ hình thức của ngôn ngữ thứ nhất sang hình thức của một ngôn ngữ thứ hai qua cấu trúc ngữ nghĩa. Chính nghĩa được chuyển và giữ không thay đổi.. Chỉ có hình thức là thay đổi. Hình thức mà từ đó bản dịch được thực hiện sẽ được gọi là NGÔN NGỮ GỐC và hình thức mà được chuyển dịch nó phải được thay đổi sẽ được gọi là NGÔN NGỮ ĐÍCH/DỊCH (The purpose of translation consists of transferring the meaning of the source language into the receptor language. This is done by going from the form of the first language to the form of a second language by way of semantic structure. It is meaning which is being transferred and must be held constant. Only the form changes. The form from which the translation is made will be called the SOURCE LANGUAGE and the form into which it is to be changed will be called the RECEPTOR LANGUAGE).
Vậy, dịch thuật bao gồm:
- nghiên cứu từ vựng, cấu trúc ngữ pháp, tình huống giao tiếp, và ngữ cảnh văn hóa của văn bản thuộc ngôn ngữ gốc.
- phân tích nó để xác định nghĩa.
- tái tạo như nghĩa của văn bản đó, sử dụng từ vựng và cấu trúc ngữ pháp phù hợp với ngôn ngữ đích và ngữ cảnh văn hóa của nó.
(Translation, then, consists of
- studying the lexicon, grammatical structure, comunication situation, and cultural context of the source language text.
- analyzing it in order to determine its meaning.
- reconstructing this same meaning using the lexicon and grammatical structure which are appropriate in the RECEPTOR LANGUAGE and its cultural context)
Mildred L. Larson trong 'Meaning-based Translation (1998 tr.3)
Đà thành, 7/10/10
nguyễn phước vĩnh cố